برنج‌های سوپر هیبرید و چشم انداز آینده     1394/09/25

برنج های سوپر هیبرید  وچشم انداز آینده

نویسنده: حمید درستی

)عضو هیات علمی موسسه تحقیقات برنج کشور(

کشورهای منطقه جنوب و جنوب شرقی قاره آسیا تولید کنندگان عمده برنج جهان هستند. 90 درصد این تولیدات در همین کشورها به عنوان غذای اصلی مصرف می­شود. این کشورها از یکسو دارای نرخ رشد جمعیتی بالا و از سوی دیگر با افزایش تغییرکاربری اراضی و کاهش منابع آبی نیز مواجه هستند. در حال حاظر سطح کشت برنج و میزان تولید آن درجهان به ترتیب 93/158 میلیون هکتار و 698 میلیون تن با میانگین عملکرد 36/4 تن در هکتار می باشد. با توجه به نرخ رشد جمعیتی تا سال 2030 این میزان تولید بایستی به 771 میلیون تن افزایش یابد (الکساندراتوس و برونسما،2012). تنها گزینه باقی مانده برای دستیابی به اهداف فوق افزایش در بهره وری تولید برنج است در حالیکه موارد جایگزین دیگر از جمله زمین قابل زرع، آب و منابع طبیعی ثابت و یا در حال کاهش هستند ( یوشیتولاو همکاران، 2002). بنابراین ضرورت افزایش تولید از طریق افزایش بهره وری در واحد سطح کارا می باشد. فناوری برنج هیبرید یکی از مهمترین تکنولوژی های قابل دسترسی و عملی برای افزایش تولید در واحد سطح است. مثل سایر گیاهان زراعی، خوشبختانه برنج هتروزیس کافی(25-15٪) نشان داده است(سینگ،2013). اما بر خلاف ذرت، تولید بذر هیبرید در برنج بدون دستیابی به یک سیستم نرعقیمی قوی امکان پذیر نیست. در سال 1970 یک بوته برنج وحشی با دانه گرده عقیم در جزیره هاینان چین پیدا شد که با ژنهای برگرداننده باروری موجود در برنج­های تیپ اندیکا آغازی شد برای تکنولوژی برنج هیبرید. دستاورد موفق دانشمندان چینی موجب گردیده است تا برنج هیبرید شهره جهانی پیدا کند و بسیاری از کشورهای عمده تولید کننده برنج از جمله هند ، ویتنام و فیلیپین و سایر کشورها برای دستیابی به این تکنولوژی فعالیت­هایی را شروع نمودند. طی دو دهه فعالیت محققین کشور هند در بخش دولتی و خصوصی، منجر به رهاسازی 65 رقم هیبرید شدند که 5/1-1 تن افزایش عملکرد نسبت به بالاترین رقم منطقه به همراه داشت(پوتنا،2013). بنابراین امنیت غذایی و تولید پایدار در اولویت برنامه­های سیاستگذاران کشورها قرار دارد. تا حداکثر تولید در واحد سطح داشته باشند. در سال 1982 میلادی محققین کشور ژاپن برنامه اصلاح برنج سوپر هیبرید را پیشنهاد کردند. به دنبال آن سایر کشورها از جمله چین توجه زیادی به اصلاح برنج سوپر هیبرید نمودند. هدف از برنج سوپر هیبرید، دستیابی به عملکرد بالا (5/8 تن در هکتار ) در زمین­های کم بازده و 10 تن در هکتار در زمین­های پر بازده بود و بطوریکه تا سال 2015 افزایش 50 درصدی عملکرد نسبت به رقم شاهد منطقه مد نظر بود.



برای دریافت و مطالعه‌ی‌  متن کامل مطلب بالا، روی کلمه‌ی "فایل الحاقی" در زیر کلیک کنید.